Aan het eind van dit jaar ga ik u vijftien boeken noemen die minstens vier dingen gemeen hebben. Ze behoren alle tot het non-fictieve genre, ze zijn prachtig geschreven, ze passeerden alle bij u en mij de voorbije vijftien maanden de revue en ze verwoorden thema’s die er echt toedoen. Aangezien ik mijn eigen mening over de vijftien reeds aan u ventileerde, citeer ik nu alleen een paar verhelderende zinnen die de cover van het onderhavige werk sieren. U kunt 2012 meer diepgang geven door een of meer van deze bestsellers tot u te nemen.
DAT NOOIT MEER: van Chris van der Heijden en uitgeverij Contact en met als ondertitel ‘De nasleep van de Tweede Wereldoorlog in Nederland’. Het verhaal ons land sinds 1945 is grotendeels het verhaal van de omgang met die oorlog. Dit boek vertelt over het naoorlogse optimisme, de grote affaires (Weinreb, Menten, Aantjes), de tweedeling tussen goed en fout, Anne Frank, Lou de Jong, Jacques Presser, de rol van de generatie van Mulisch, Vietnam, Sebrenica en nog veel meer.
AMSTERDAM VOOR VIJF DUITEN PER DAG: van Maarten Hell en Emma Los en uitgeverij Athenaeum-Polak & Van Gennep. De gids voor uitgaan, sightseeing, shopping, eten en drinken in het Amsterdam van de zeventiende eeuw. Reis door de tijd naar het einde van de Gouden Eeuw en bewonder de magnifieke stadspaleizen aaan de door bomen omzoomde grachten. Amsterdam is op het hoogtepunt van zijn macht, en de welvaart trekt mensen aan als een magneet.
VERLEDEN IN VERF: van Hans den Hartog Jager en Pieter Steinz en uitgeverij Athenaeum-Polak & Van Gennep met als ondertitel ‘De Nederlandse geschiedenis in veertig schilderijen’. Een verslag van een zoektocht naar kunstwerken die historische gebeurtenissen als onderwerp hebben, waarbij de samenstellers zich afvroegen: waarom is deze gebeurtenis zó verbeeld en niet anders?
DE HOED VAN VERMEER: van Timothy Brook en uitgeverij Wereldbibliotheek met als ondertitel ‘De Gouden Eeuw en het ontwaken van de wereldeconomie’. Een gids naar de wereld achter de schilderijen, die je horizon verbreedt. Hoe openbaarde zich de internationale economie zich in elk aspect van het dagelijkse leven van de zeventiende eeuw? Aan de hand van details uit de werken tekent Brook een schitterend beeld.
BALTISCHE ZIELEN: van Jan Brokken en uitgeverij Atlas met als ondertitel ‘Lotgevallen in Estland, Letland en Litouwen’. Als je heden en verleden van de drie landen aan de Baltische zee onder het vergrootglas houdt, zie je alle tragedie uit de Europese geschiedenis in een verhevigde vorm: oorlogen, Jodenvervolgingen, bezetting, migratie en revoluties. Zevenentwintig markante mannen en vrouwen stonden model.
BERNHARD: van Annejet van der Zijl en uitgeverij Querido met als ondertitel ‘Een verborgen geschiedenis’. Een zoektocht naar de historische waarheid achter de mythe Bernhard. Het resultaat is een verhaal van faustiaanse allure. Een astmatisch, gepest jongentje met louter onvoldoendes voor sport, dat zich wist te transformeren tot het summum van mannelijkheid: een geallieerde oorlogsheld met een heel volk aan zijn voeten. Maar ook Bernhard betaalde wel degelijk een prijs voor de keuzes die hij maakte.
IEDEREEN IS OP WEG NAAR DE BRANDENBURGER TOR: samengesteld en ingeleid door Jan Konst en van uitgeverij J.M. Meulenhoff met als ondertitel ‘Nederlandse en Vlaamse schrijver over Berlijn’. In deze bloemlezing een selectie uit reportages, essays, romans en gedichten van auteurs die Berlijn een fascinerende stad vonden, waardoor een gevarieerd beeld ontstaat van de geschiedenis van de metropool die in 1871 hoofdstad van het Duitse keizerrijk was geworden.
HET VEER VAN ISTANBUL: van Irene van der Linde (tekst) en Nicole Segers (foto’s) en uitgeverij Lemniscaat met als ondertitel ‘Ontmoetingen langs de Bosporus’. Een documentaire in woord en beeld die gaat over de belevenissen en gevoelens van de twee vrouwen op een veerpont tussen de Europese en Aziatische kust van Istanbul. Met in het achterhoofd de vraag: vaart het land richting Europa, of gaat het de andere kant uit.
DIER, BOVENDIER: van Frank Westerman en uitgeverij Atlas. De tragedies van de twintigste eeuw verteld aan de hand van een paard, de lippizaner. Langs de zuivere bloedlijnen uit diens stamboek wordt het verhaal gereconstrueerd van vier generaties paarden van het Weense hof in de twintigste eeuw. Zij doorstaan de ondergang van het Habsburgse Rijk, de beide wereldoorlogen en de waanzinnige veredelingsproeven onder Hitler, Stalin en Ceauscu.
DE STERKE VAN SAEFTINGHE: van Paul de Schipper en uitgeverij Atlas. In de afgelegen hoek van Nederland aan de rand van het verdronken land in Oost- Zeeuws- Vlaanderen wordt de legendarische visser en oermens Staf de Sterke en zijn familie gevolgd. Een rijk gedocumenteerde familiekroniek vol grensgevallen zoals de herder die met zijn ezel door de schorren trok en een verrassende spiegel, want zo was Nederland nog maar heel kort geleden.
JERUZALEM: van Simon Sebag Montefiore en uitgeverij Nieuw Amsterdam met als ondertitel ‘De biografie’. Jeruzalem is het centrum van de wereld, de hoofdstad van drie religies, de buit van vele veroveraars, het oog van de storm van botsende beschavingen. Een levendig verhaal over macht, liefde, geloof, luxe, ijdelheid en dood aan de hand van de levens van koningen, veroveraars, soldaten en bouwers die bewoond wordt door Macedoniërs en Perzen, Griekem en Romeinen, Palestijnen en Israëliërs.
EEN KLEINE GESCHIEDENIS VAN DE GROTE OORLOG 1914-1918; van Koen Koch en uitgeverij Ambo. Een handzaam overzichtwerk over de Eerste Wereldoorlog geschreven door een specialist en gepassioneerd verteller. Een fascinerend boek over een van de bloedigste perioden uit de geschiedenis van de mensheid: van de moordaanslag op de Oostenrijkse troonopvolger Franz Ferdinand op 28 juni 1914 tot de Wapenstilstand op 11 november 1918.
METRONOME: van Lorànt Deutsch en uitgeverij Thomas Rap met als ondertitel ‘In het ritme van de metro door de geschiedenis van Parijs’. Van Cité naar Châtelet-Les Halles, van Bastille naar La Défense; aan de hand van 21 metrostations passeren we evenzoveel eeuwen Franse geschiedenis, Deutsch vertelt aanstekelijk: je ziet de kathedralen verrijzen, de Parijzenaars op de stadswallen vechten en de kunstwereld ontluiken,
DE ZEVEN LEVENS VAN ROME: van Robert Hughes en uitgeverij Balans met als ondertitel ‘Een cultuurgeschiedenis van de Eeuwige Stad’. Hughes verweeft het heden en verleden, de geschiedschrijving en het drama van deze wereldstad tot een boek waarin kunst, architectuur, politiek en religie, intrige, roem, geld en macht elkaar op meesterlijke wijze in evenwicht houden. Het alomvattende relaas van deze fascinerende en betoverende stad.
BAGGERGOUD: van Daniël van den Bos en uitgeverij Free Musketeers. Als in 1946 bij het uitdiepen van de vaargeul in de Nieuwe Waterweg bij Vlaardingen goud wordt opgebaggerd, wordt Nederland met een schok wakker. Wat was de geheime missie van de Loodsboot 19 tijdens de eerste twee oorlogsdagen? Van wie is dat goud, dat al die jaren sluimerde op de rivierbodem? Het waargebeurde verhaal over een ramp, die veel Maassluise gezinnen in rouw dompelde.
