Column Peter de Liefde: Amerika

0
72

Amerika, ik ben er door mijn werk in de wereld van de wetenschappelijke uitgeverij de afgelopen drieëndertig jaar meer dan honderd keer geweest.

De eerste keer zal ik nooit vergeten. Het moet geweest zijn in 1987, ik was zevenentwintig. Ik vloog naar San Francisco en mijn baas had gezegd dat ik de eerste dag van mijn eerste trip van veertien dagen vooral moest gebruiken om even te acclimatiseren. Dus de ochtend na aankomst besloot ik het beroemde trammetje over de heuvels van San Francisco te nemen en verder maar af te wachten hoe het zou lopen. Toen de tram stopte op de top van een heuvel die prachtig uitzicht verschafte over de geweldige baai besloot ik uit te stappen en mijn weg bergafwaarts te voet te vervolgen in de richting van het water.

Zodra ik op het trottoir stond hoorde ik “hey brother, where ‘re you going?” Ik zag een lange vriendelijke afro-Amerikaan (toen zei je nog zwarte) staan achter een grote vierkante stalen afvalbak met een platte bovenkant. Op de afvalbak lag een grote stapel stadsplattegronden die hij waarschijnlijk van een hotelbalie had gepikt. Dat laatste had ik allemaal niet meteen in de gaten want als naïeve toerist had ik voor een paar seconden het idee dat het hier om officiële toeristische informatie ging.

Hij vervolgde met ”Listen brother, my name is Lewis and I’m a tourist guide, I’m gonna give you all your options and you can decide how much you wonna pay me for this”. Vervolgens vouwde hij op de bovenkant van de prullenbak een stadsplattegrond open en tekende met een oude viltstift allerlei interessante wandelroutes voor me uit.

Jarenlang heeft Lewis voor mij symbool gestaan voor de Verenigde Staten. En dan met name zijn geloof in zichzelf. Oké, ik ben dan wel een dakloze, maar zoals je ziet beheers ik het vak van tourist guide tot in de puntjes. Of: goed, ik ben dan nu even een dakloze, maar denkt u maar niet dat ik dat altijd zal blijven.
De drieëndertig jaar heb ik veel Amerikaanse wetenschappers voor mijn werk gesproken en vaak gehoord wat ze van hun land vonden. De mooiste opmerking vond ik: “Amerika is een experiment!”

Op deze verkiezingsdag heb ik het gevoel dat er beslist wordt of het experiment mislukt is of niet. Of het mogelijk is om een stabiele prettige samenleving bestaande uit immigranten te bouwen binnen een half millennium. Een samenleving die vooral gebaseerd is op individualisme en vrijheid. Met zoveel mensen met het vertrouwen dat Lewis uitstraalde, zou dat toch moeten lukken.

Of moeten we Trump een extra termijn gunnen waardoor het experiment definitief zal blijken te mislukken zodat het land opnieuw opgebouwd kan worden met, naast individualisme en vrijheid, een paar extra pijlers? Bijvoorbeeld het besef dat je ook een beetje voor elkaar moet zorgen.