Door Paul Verspeek voor Rijnmond
Met hangende schouders, de blik naar de grond gericht, schuifelt hij de rechtszaal binnen. Met een grote glimlach, zwaaiend naar de politie, verlaat hij de zaal: dik tevreden dat hij schuldig is verklaard en voorlopig een tijdje in de cel zit. “Hartelijk bedankt! Ik ga niet in hoger beroep”, zegt hij tegen de rechters.
Janoslav (61) komt uit Tsjechië. Een tengere man met een bleek gelaat, in het zwart en grijs gekleed. Een anonieme figuur dat zonder sociaal netwerk door Europa zwerft. Met diefstallen houdt hij zich op de been in zijn vaderland en Duitsland en dit voorjaar strijkt hij neer in Nederland.
Op 1 juni zet hij Rotterdam CS op stelten. Janoslav zakt in elkaar en terwijl hij zuurstof krijgt toegediend, wordt in zijn tas een briefje gevonden waarop hij dreigt met een bom. Het station wordt deels ontruimd en weer vrijgegeven als er na het fouilleren van de man niets wordt aangetroffen.
Geen vervolging
Vanwege zijn psychische en medische toestand wordt besloten hem niet strafrechtelijk te vervolgen. Hij gaat de stad weer in. Vijf dagen later ziet een bewoner dat een ruit van zijn tuinhuisje is ingegooid. Op de bank in het huisje ligt een man te slapen: Janoslav.
“Ik had geen andere plek om heen te gaan”, zegt hij tegen de rechter, vertaald door een tolk. “Het was koud, het regende, ik had geen jas. Ik heb daar binnen wat gegeten en gedronken. In die tijd had ik het idee dat ik in de afgrond viel, het was niet tegen te houden.”
In de rubriek Opmerkelijke Zaken wordt elke week verslag gedaan van een rechtszaak in de regio Rijnmond. Deze keer gaat het om een dakloze man die uit wanhoop met een bomaanslag dreigt. De zaak wordt behandeld door de Meervoudige Kamer in Rotterdam met drie rechters.
Briefje over een handgranaat
Het gaat slecht met Janoslav. Zo slecht dat hij twee weken later tot een wanhoopsdaad komt. Met datzelfde briefje van Rotterdam CS. De tekst daarop, in het Duits geschreven: “Ik heb een handgranaat. Geef mij geld anders gaat iedereen sterven”.
Hij wil dit briefje op een toonbank leggen, maar waar zal hij dat doen? “Een juwelier was het makkelijkst, maar die waren al dicht.” Hij kiest die avond voor het Bilderberg Parkhotel aan de Westersingel in Rotterdam-Centrum.
Angstaanjagend
“Ik had een tekort aan geld”, legt hij aan de rechter uit. Met zijn hand in zijn broekzak loopt hij de lobby in. “U suggereerde daarmee een wapen”, zegt de rechter. “Kunt u zich voorstellen hoe angstaanjagend dat was? Het personeel is heel erg geschrokken.”
Janoslav schudt het hoofd. “De barman zat naar het WK-voetbal te kijken. De gasten zaten rustig een drankje te drinken. Niemand had een idee wat op het briefje stond.”
De officier van justitie ziet dat anders: er is in het hotel bewust geen groot alarm geslagen. “Het personeel heeft uitstekend gereageerd op de overval door geen paniek te zaaien. Wat u heeft gedaan was ernstig en koelbloedig. Niemand wist of het serieus was of een grap.”
Tekst gaat verder onder de foto.
Het Bilderberg Parkhotel aan de Westersingel © Rijnmond
Verdachte is het eens met de straf
De strafeis: anderhalf jaar cel. Het gebeurt niet vaak, maar hier wel: de verdachte knikt instemmend. Hij is het eens met de straf. “Dan wil ik wel graag naar de gevangenis van Roermond overgeplaatst worden. Daar kunnen ze detentie met werk combineren.”
Hij maakt het zo niet makkelijk voor zijn advocaat, Jeroen Broers. In zijn dertigjarige carrière is de raadsman gewend voor een lagere straf te pleiten, maar nu even niet. Zijn cliënt wil het niet. Broers merkt nog wel op dat de ‘bomactie’ kansloos was. “Deze man zou nooit een cent hebben gekregen van wie dan ook.”
‘Hij leeft op straat en kent niemand’
Maar verder sluit hij zich aan bij het beeld dat iedereen inmiddels van Janoslav heeft: “Dit is een heel trieste situatie. Hij is 61, leeft op straat, kent niemand. Dan ga je op zoek naar geld, eten en onderdak.”
Behoefte aan geestelijke hulp heeft de verdachte niet. Slechte ervaringen in het verleden met een psycholoog en een psychiater, vertelt hij. “Ze wilden me manipuleren.” Het liefst gaat hij gewoon zijn eigen gang en laat iedereen hem met rust.
De Rotterdamse rechters horen zijn relaas aan en hoeven niet lang na te denken over de uitspraak. “We hebben oog voor de reden dat u dit heeft gedaan, u zag kennelijk geen andere uitweg. Maar de manier waarop kan niet door de beugel. U bent al veelvuldig veroordeeld in het buitenland en daarom is de gevraagde straf passend en geboden: anderhalf jaar cel.”
De verdachte begint te stralen
De straf werkt als een toverstafje: Janoslav gaat rechtop zitten en fleurt helemaal op. Het grauwe gezicht begint te stralen. Zijn loopje is zelfs veranderd als hij weer wordt meegenomen door de parketpolitie: kwieker, jeugdiger. “Hartelijk bedankt!”
Wie of wat hij is, niemand weet het eigenlijk. Ooit zal hij weer als Einzelgänger de vrijheid ingaan. Maar eerst nog een tijdje vastzitten. Onderdak, drie keer per dag eten en straks mogelijk een beetje geld. Rust, reinheid en regelmaat. De afgrond is afgewend.
Dit artikel verscheen eerder bij onze mediapartner Rijnmond.